Làm thêm giờ, tăng ca hay thường được gọi ngắn gọn là OT, đã trở thành một phần không thể thiếu trong nhịp sống công sở hiện đại. Đối với nhiều người, OT là cơ hội để bứt phá thu nhập, nhưng với số khác, đó lại là “nỗi ám ảnh” sau giờ tan sở. Vậy thực chất OT là gì trong công việc? Những quy định pháp lý mới nhất về thời gian và cách tính lương tăng ca năm 2026 như thế nào? Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện, giúp bạn cân bằng giữa lợi ích kinh tế và sức khỏe cá nhân.
Trong bối cảnh thị trường lao động năm 2026 đầy cạnh tranh, việc hiểu rõ quyền lợi về làm thêm giờ không chỉ giúp bạn bảo vệ lợi ích chính đáng mà còn giúp doanh nghiệp vận hành đúng luật, tránh những rủi ro pháp lý không đáng có.
Ot là gì trong công việc?
Nguồn tin từ KJC cho biết, OT là viết tắt của cụm từ Overtime, dịch sang tiếng Việt có nghĩa là làm thêm giờ hoặc tăng ca. Đây là khoảng thời gian người lao động làm việc ngoài khung giờ hành chính đã được thỏa thuận trong hợp đồng lao động hoặc quy định bởi doanh nghiệp và pháp luật.
Thông thường, một tuần làm việc tiêu chuẩn kéo dài tối đa 40-48 tiếng. Bất kỳ giây phút nào bạn cống hiến cho công việc sau giờ quy định (ví dụ sau 17h00 hoặc vào ngày nghỉ cuối tuần) đều được tính là OT. Việc tăng ca phải dựa trên sự tự nguyện và đồng thuận giữa người sử dụng lao động và người lao động, thường được xác nhận qua hệ thống chấm công hoặc biên bản xác nhận tăng ca.
Lý do người lao động chọn làm ot là gì?
Không phải ngẫu nhiên mà “văn hóa OT” lại phổ biến đến vậy. Có 4 nguyên nhân chính dẫn đến việc nhân sự thường xuyên ở lại muộn:
- Khối lượng công việc quá tải: Đặc biệt vào các giai đoạn cao điểm như quyết toán cuối năm, chạy dự án (deadline) hoặc khi công ty thiếu hụt nhân sự tạm thời.
- Nhu cầu cải thiện thu nhập: Với mức lương tăng ca cao hơn lương cơ bản (từ 150% đến 300%), nhiều người chọn OT như một phương án tài chính để tích lũy hoặc chi trả cho các nhu cầu cá nhân.
- Tính chất đặc thù của ngành nghề: Các lĩnh vực như Công nghệ thông tin (IT), Sản xuất, Logistics hay Truyền thông thường xuyên phải xử lý các sự cố khẩn cấp hoặc vận hành dây chuyền liên tục 24/7.
- Quản lý thời gian chưa hiệu quả: Một số trường hợp OT xuất phát từ việc mất tập trung trong giờ hành chính, dẫn đến việc phải bù giờ vào buổi tối để hoàn thành chỉ tiêu ngày.
Ưu điểm khi việc áp dụng ot trong các công ty
Khi được quản lý một cách khoa học, chế độ OT mang lại những lợi ích chiến lược cho doanh nghiệp:
Nâng cao hiệu quả hoạt động
OT giúp doanh nghiệp linh hoạt ứng phó với các đơn hàng đột xuất hoặc các dự án khẩn cấp mà không cần tuyển dụng thêm nhân sự cố định. Điều này đảm bảo tiến độ cam kết với khách hàng và tối ưu hóa năng suất của dàn máy móc, thiết bị sẵn có.
Giảm thiểu chi phí cố định
Thay vì tuyển thêm nhân viên mới (phải chịu thêm chi phí bảo hiểm, phúc lợi, đào tạo và chỗ ngồi), việc sử dụng nhân sự hiện tại làm thêm giờ thường tiết kiệm hơn cho doanh nghiệp trong ngắn hạn. Đây là giải pháp tối ưu cho những công việc có tính chất thời vụ.
Tăng cường lợi thế cạnh tranh
Khả năng hoàn thành dự án nhanh chóng nhờ tăng ca giúp doanh nghiệp tạo uy tín lớn trên thị trường. Việc đáp ứng nhu cầu khách hàng “ngay và luôn” là một điểm cộng lớn để giữ chân đối tác và mở rộng quy mô kinh doanh.
Hệ lụy của việc liên tục ot là gì?
Mặc dù mang lại lợi ích kinh tế, nhưng nếu “lạm dụng” OT, cả người lao động và doanh nghiệp đều phải đối mặt với những hệ lụy nghiêm trọng, cụ thể được những người quan tâm LIÊN MINH KJC tổng hợp:
Mệt mỏi và kiệt sức (Burnout)
Làm việc quá sức kéo dài gây ra tình trạng thiếu ngủ trầm trọng, dẫn đến suy giảm trí nhớ, mất khả năng sáng tạo và stress nặng. Khi cơ thể luôn trong trạng thái “báo động”, hiệu quả công việc thực tế sẽ giảm sút tỷ lệ nghịch với số giờ làm thêm.
Hiểm nguy rình rập về sức khỏe
Các nghiên cứu y khoa chỉ ra rằng OT thường xuyên làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, đột quỵ, huyết áp và các bệnh về xương khớp. Đặc biệt, sự thiếu tập trung do mệt mỏi là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tai nạn lao động trong các nhà máy, xí nghiệp.
Đánh đổi giá trị cuộc sống
Dành quá nhiều thời gian tại công sở đồng nghĩa với việc bạn đang tước bỏ thời gian dành cho gia đình, con cái và các sở thích cá nhân. Điều này dễ dẫn đến sự rạn nứt trong các mối quan hệ và cảm giác trống rỗng, mất cân bằng giữa công việc và cuộc sống (Work-life balance).
Quy định về thời gian ot là gì?
Theo Bộ luật Lao động mới nhất (áp dụng đến năm 2026), việc sử dụng lao động làm thêm giờ phải tuân thủ các giới hạn nghiêm ngặt để bảo vệ sức khỏe con người:
- Sự đồng ý: Người sử dụng lao động chỉ được yêu cầu nhân viên OT khi có sự đồng ý tự nguyện từ phía họ.
- Giới hạn theo ngày: Số giờ làm thêm không quá 50% số giờ làm việc bình thường trong 01 ngày. Tổng giờ làm (chính thức + tăng ca) không vượt quá 12 giờ/ngày.
- Giới hạn theo tháng/năm: Không quá 40 giờ trong 01 tháng và không quá 200 giờ trong 01 năm.
- Trường hợp đặc biệt: Một số ngành nghề như sản xuất hàng xuất khẩu (dệt may, da giày, điện tử) hoặc xử lý sự cố khẩn cấp có thể được phép tăng ca lên đến 300 giờ/năm, nhưng phải thông báo với cơ quan quản lý nhà nước.
Lương ot tính thế nào?
Tiền lương tăng ca được tính dựa trên đơn giá tiền lương thực trả của ngày làm việc bình thường. Công thức cơ bản như sau:
Lương OT = Số giờ làm thêm x Mức lương giờ thực trả x Hệ số quy định
Trong đó, hệ số quy định tối thiểu là:
- Ngày thường: Ít nhất bằng 150%.
- Ngày nghỉ hằng tuần (Chủ nhật): Ít nhất bằng 200%.
- Ngày nghỉ lễ, Tết, ngày nghỉ có hưởng lương: Ít nhất bằng 300% (chưa kể tiền lương ngày lễ, Tết đối với người lao động hưởng lương ngày).
Ví dụ minh họa: Nếu lương bình thường của bạn là 100.000 VNĐ/giờ. Khi bạn OT 2 tiếng vào ngày Chủ nhật, số tiền bạn nhận được là: 2 x 100.000 x 200% = 400.000 VNĐ.
Doanh nghiệp bị xử phạt thế nào nếu không trả lương ot?
Việc không thanh toán hoặc thanh toán thiếu lương OT là hành vi vi phạm nghiêm trọng pháp luật lao động. Tùy vào số lượng nhân viên bị ảnh hưởng, doanh nghiệp có thể bị xử phạt hành chính từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng:
- Vi phạm từ 01 – 10 lao động: Phạt từ 2 – 4 triệu đồng.
- Vi phạm trên 101 lao động: Phạt từ 20 – 30 triệu đồng.
Bên cạnh việc nộp phạt, doanh nghiệp buộc phải hoàn trả đủ tiền lương còn thiếu cộng với khoản tiền lãi tính theo mức lãi suất tiền gửi không kỳ hạn cao nhất của các ngân hàng thương mại nhà nước tại thời điểm xử phạt.
Hiểu rõ OT là gì trong công việc? và các quy định xoay quanh nó sẽ giúp bạn trở thành một người lao động thông thái, biết cách bảo vệ quyền lợi và sức khỏe của chính mình. OT nên là một công cụ hỗ trợ tài chính và công việc trong ngắn hạn, thay vì là một lối sống kéo dài. Hãy biết cách từ chối khi cơ thể lên tiếng và hãy làm việc một cách thông minh để giảm thiểu thời gian phải ở lại văn phòng muộn.
Hy vọng những chia sẻ trên từ HR Insider đã giúp bạn có cái nhìn sắc nét về vấn đề làm thêm giờ. Chúc bạn luôn duy trì được ngọn lửa đam mê công việc mà vẫn tận hưởng trọn vẹn giá trị cuộc sống!
